📝علی محمدمرادی/ تاریخ توسعه استان ایلام، روایت فرصت‌هایی است که گاهی به‌جای تبدیل شدن به موتور محرک اقتصاد، در گرداب اختلافات، رقابت‌های سیاسی و تصمیم‌های غیرکارشناسی گرفتار شده‌اند. فرصت‌هایی که می‌توانستند مسیر زندگی هزاران خانواده را تغییر دهند، اما در برخی مقاطع، گرفتار حاشیه‌هایی شدند که اصل توسعه را به حاشیه برد.
مروری بر چهار دهه گذشته نشان می‌دهد که ایلام همواره از ظرفیت‌های ارزشمندی در حوزه نفت، گاز، پتروشیمی، کشاورزی و تجارت مرزی برخوردار بوده است. با این حال، بهره‌برداری کامل از این ظرفیت‌ها به دلایل مختلف محقق نشده است.
یکی از آسیب‌های جدی در مسیر توسعه استان، غلبه نگاه‌های فردی و گروهی بر منافع عمومی بوده است. هرگاه پروژه‌ای بزرگ در استان مطرح شده، گاهی به‌جای تمرکز بر کیفیت اجرا، ایجاد اشتغال و منافع مردم، فضای رقابت و اختلاف بر سر سهم‌ها و جایگاه‌ها شکل گرفته است.
منطقه آزاد مهران؛ فرصتی که نباید قربانی حاشیه‌ها شود
امروز منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی مهران در یکی از مهم‌ترین بزنگاه‌های اقتصادی استان قرار دارد. این ظرفیت می‌تواند با ایجاد زیرساخت‌های مناسب، جذب سرمایه‌گذاری و توسعه تجارت با عراق، مسیر تازه‌ای پیش روی اقتصاد ایلام قرار دهد.
مهران فقط یک نقطه جغرافیایی در مرز ایران و عراق نیست؛ این منطقه دروازه عتبات عالیات و یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های ارتباطی و تجاری کشور با عراق به شمار می‌رود.
البته نباید فراموش کرد که تبدیل این موقعیت جغرافیایی به یک فرصت اقتصادی واقعی، به برنامه‌ریزی دقیق نیاز دارد. ایجاد زیرساخت‌های فیزیکی، تسهیل امور گمرکی، جذب سرمایه‌گذاران توانمند، تدوین برنامه‌های اقتصادی و تقویت دیپلماسی مرزی از الزامات موفقیت منطقه آزاد مهران است.
این مسیر نه یک‌شبه طی می‌شود و نه با صدور چند بخشنامه به نتیجه می‌رسد. توسعه منطقه آزاد به صبر، تخصص، مدیریت کارآمد و نظارت مستمر نیاز دارد.
اختلاف‌افکنی و سهم‌خواهی؛ آفت همیشگی پروژه‌های بزرگ
نگرانی اصلی آنجاست که بار دیگر حاشیه‌ها بر متن غلبه کنند. تجربه گذشته نشان داده است که اختلافات سیاسی، رقابت‌های شخصی و مطالبات خارج از چارچوب کارشناسی می‌توانند انرژی مدیران و افکار عمومی را از مسیر اصلی توسعه منحرف کنند.
البته نقد عملکرد مدیران و مطالبه شفافیت، حق مسلم مردم و رسانه‌هاست. هیچ مجموعه‌ای نباید خود را از نظارت عمومی مصون بداند.
اما باید میان نقد مستند و تخریب، مطالبه‌گری و سهم‌خواهی، و پرسشگری رسانه‌ای و فضاسازی غیرمستند تفاوت قائل شد.
اگر درباره عملکرد منطقه آزاد مهران ابهام یا پرسشی وجود دارد، راهکار آن ارائه اسناد، انتشار اطلاعات، پاسخ‌گویی مدیران و بررسی کارشناسی است؛ نه دامن زدن به اختلافاتی که در نهایت هزینه آن را مردم استان می‌پردازند.
منطقه آزاد مهران؛ حیاط‌خلوت هیچ جریان و گروهی نیست
منطقه آزاد مهران نباید به حیاط‌خلوت هیچ جریان سیاسی، گروه خاص یا حلقه محدود مدیریتی تبدیل شود. این ظرفیت متعلق به مردم ایلام است و منافع آن باید در زندگی عمومی، اشتغال جوانان و رونق اقتصادی استان نمایان شود.
از سوی دیگر، مدیران این مجموعه نیز باید بدانند که اعتماد عمومی با شعار به دست نمی‌آید. شفافیت در تصمیم‌گیری، جذب سرمایه‌گذار واقعی، رعایت قانون، پرهیز از انحصار و ارائه گزارش‌های منظم از عملکرد، مهم‌ترین راه‌های جلب اعتماد مردم هستند.
دانشگاهیان، نخبگان، فعالان اقتصادی، رسانه‌ها و مسئولان استان نیز باید به‌جای گرفتار شدن در اختلافات فرسایشی، بر سر یک مطالبه مشترک به تفاهم برسند: منطقه آزاد مهران باید به موتور محرک اقتصاد ایلام تبدیل شود.
ایلام دیگر فرصت آزمون و خطای تکراری ندارد
توسعه ایلام بیش از هر زمان دیگری به عبور از نگاه‌های محدود و حرکت به سمت منافع جمعی نیاز دارد.
جوان ایلامی به اشتغال نیاز دارد، سرمایه‌گذار به امنیت اقتصادی و ثبات تصمیم‌ها نیازمند است و مردم نیز حق دارند بدانند ظرفیت‌های بزرگ استان چگونه مدیریت می‌شوند و چه سهمی در بهبود زندگی آنان خواهند داشت.
امروز زمان آن نیست که منطقه آزاد مهران به میدان تسویه‌حساب‌های سیاسی و شخصی تبدیل شود. زمان آن است که مدیران پاسخ‌گو باشند، منتقدان مستند سخن بگویند و دلسوزان استان از منافع عمومی دفاع کنند.
پیام روشن این یادداشت آن است: منطقه آزاد مهران نه متعلق به یک مدیر است، نه یک جریان سیاسی و نه یک حلقه خاص؛ این فرصت متعلق به مردم ایلام و نسل‌های آینده این استان است.
نباید اجازه داد اشتباهات گذشته دوباره تکرار شوند. تاریخ توسعه ایلام به‌اندازه کافی از فرصت‌های ازدست‌رفته درس گرفته است. این بار باید با شفافیت، شایسته‌سالاری، نظارت و همدلی، مسیر متفاوتی را انتخاب کنیم.
قطار توسعه مهران باید حرکت کند؛ نه با هیاهو و سهم‌خواهی، بلکه با کارنامه، شفافیت و نتیجه‌ای که مردم در زندگی خود لمس کنند.
